Jazda pod wpływem alkoholu to problem, który dotyka społeczności na całym świecie. W Polsce, jak i w wielu innych krajach, jest to działanie surowo karane przez prawo. Jazda po pijanemu jest nieetycznym zachowaniem, które zagraża bezpieczeństwu, życiu i zdrowiu zarówno kierowcy, jak i innych uczestników ruchu drogowego. Z tego względu przepisy prawa dokładnie określają sytuację i parametry pozwalające określić, czy nietrzeźwa osoba popełnia przestępstwo. Polskie prawo rozróżnia dwa stany, w których może się znaleźć człowiek w wyniku spożycia produktów alkoholowych. Są to:
- stan po użyciu alkoholu — w takim stanie jest osoba, w której krwi znajduje się od 0,2 do 0,5 promila alkoholu;
- stan nietrzeźwości — w takim stanie jest osoba, w której krwi znajduje się powyżej 0,5 promila alkoholu.
Jeśli kierowca decyduje się na jazdę samochodem w stanie po spożyciu alkoholu, wówczas popełnia wykroczenie. Według Kodeksu wykroczeń może mu za to grozić kara wynosząca od 2500 zł do 30 tys. zł lub areszt. Ponadto sąd może nałożyć na taką osobą zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych (określonej kategorii bądź wszelkich pojazdów) na okres od 6 miesięcy do nawet 3 lat.
Kierowca w stanie po spożyciu alkoholu musi się również liczyć z otrzymaniem punktów karnych, obecnie taka osoba dostanie aż 15 punktów karnych. Jazda po pijanemu może być także przestępstwem. Ma ono miejsce wówczas, kiedy kierowca znajduje się w stanie nietrzeźwości, czyli ma we krwi powyżej 0,5 promila alkoholu. Za takie zachowanie grożą już znacznie większe sankcje. Po pierwsze, może to być grzywna, którą sąd nalicza w zależności od tego, jaka jest sytuacja majątkowa sprawcy. Kierowca może otrzymać od 10 do 540 stawek dziennych, przy czym jedna stawka dziennie może wynosić od 10 do 2000 zł. Kolejna kara, jaka czeka kierowcę prowadzącego pojazd w stanie nietrzeźwości to ograniczenie wolności do maksymalnie 2 lat. Polega ona na obowiązku wykonywania nieodpłatnych kontrolowanych prac społecznych lub potrąceniu z wynagrodzenia. Taka osoba może także trafć do więzienia. Sąd zobowiązany jest również ustawą do wymierzenia w takiej sytuacji zakazu kierowania pojazdami mechanicznymi – wszelkimi bądź określonych kategorii. Prawo jazdy zostanie jej odebrane na minimum 3 lata aż do 15 lat (dożywotnio w przypadku kolejnego przestępstwa tego typu). Poza grzywną trzeba się także liczyć z karą pieniężną na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej, która może wynosić od 5 tys. do 60 tys. złotych. Kierowca otrzymuje także punkty karne — ich ilość jest jednak taka sama jak w przypadku stanu po użyciu alkoholu.
Procedura utraty prawa jazdy:
Jeśli policjant przeprowadzający kontrolę ma jakiekolwiek przypuszczenia, że kierowca może być w stanie po spożyciu alkoholu lub w stanie nietrzeźwości, wówczas ma prawo zatrzymać prawo jazdy za pokwitowaniem. W tym momencie osoba prowadząca samochód jeszcze nie traci uprawnień, ponieważ terminową lub dożywotnią decyzję o zakazie kierowania samochodem może podjąć tylko sąd. Jeśli natomiast policjant będzie miał pewność, że kierowca jest nietrzeźwy, wówczas dokumenty zostają natychmiast odebrane, a sąd ustala następnie czas trwania zakazu.
Kiedy sprawa jazdy pod wpływem alkoholu trafa do sądu?
Każdy kierowca, który zostanie zatrzymany pod wpływem alkoholu, będzie musiał stanąć przed sądem. To właśnie ten organ rozstrzyga tego typu sprawy. Warto wiedzieć, że nie ma znaczenia to, czy osoba przyłapana na gorącym uczynku dobrowolnie podda się karze. Za każdym razem to sąd ostatecznie zdecyduje, jaki będzie wyrok oraz na jak długo takiej osobie zostaną odebrane uprawnienia. Na czas rozpatrywania sprawy ma jednak wpływ przyznanie się do winy. Jeśli kierowca dobrowolnie podda się karze, wówczas decyzja pojawi się szybciej, ponieważ nie będzie konieczności przeprowadzania postępowania przygotowawczego oraz innych formalności. Standardowo sąd ma 14 dni na wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy.
Zakaz prowadzenia pojazdów to kara, która może być orzekana wobec osób, które dopuściły się przestępstw lub wykroczeń skierowanych przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Zakaz orzeka się na okres od roku do lat 15 bądź dożywotnio. Termin liczy się od daty „fzycznego” zatrzymania uprawnień do kierowania danym typem pojazdów, jeżeli są one wymagane. Jednak zakaz obowiązuje bezwzględnie już od daty uprawomocnienia się wyroku skazującego, ze skutkiem od zatrzymania, o którym mowa powyżej – jeżeli miało miejsce.
Konsekwencje spowodowania wypadku pod wpływem alkoholu
Za spowodowanie wypadku bez ofar śmiertelnych grozi kara pozbawienia wolności do 4,5 roku, zakaz kierowania od 3 do 15 lat oraz świadczenie na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej od 10 000 do 60 000 zł. Za każdy wypadek drogowy, którego skutkiem jest uszkodzenie ciała lub śmierć, grozi kara pozbawienia wolności od 2 do 12 lat, dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów oraz świadczenie na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzony oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości od 10 000 do 60 000 złotych. Karą za spowodowanie wypadku, którego skutkiem są ofary śmiertelne jest pozbawienie wolności od 3 do 12 lat, dożywotni zakaz kierowania oraz świadczenie na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzony oraz Pomocy Postpenitencjarnej od 10 000 do 60 000 zł.
Warunkowe umorzenie postępowania za jazdę pod wpływem alkoholu
Art. 66 Kodeksu karnego przewiduje instytucję tzw. warunkowego umorzenia postępowania. Sąd może warunkowo umorzyć postępowanie karne, jeżeli są spełnione poniższe przesłanki:
- wina sprawcy i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne;
- okoliczności popełnienia czynu nie budzą wątpliwości;
- postawa sprawcy niekaranego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, a zwłaszcza nie popełni przestępstwa (to jest tzw. pozytywna prognoza kryminologiczna);
- czyn jest zagrożony karą nieprzekraczającą 5 lat pozbawienia wolności.
Jak skrócić zakaz prowadzenia pojazdów?
Wielu kierowców jest zgodnych, że najdotkliwszą karą za jazdę pod wpływem alkoholu jest właśnie zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych. W przypadku kierowców po raz pierwszy skazanych za jazdę pod wpływem alkoholu, Sąd taki zakaz może orzec na okres od 3 do nawet 15 lat. Tymczasem kierowcy, który ponownie wsiądzie za kierownicę pod wpływem alkoholu, grozi dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów. W takim przypadku prawo jazdy można odzyskać tylko po złożeniu wniosku o skrócenie zakazu prowadzenia pojazdów.
Czy po zabraniu prawa jazdy za alkohol trzeba zdawać egzamin?
Jeżeli prawo jazdy zostało odebrane na mniej niż rok lub na 12 miesięcy, kierowca nie musi zdawać ponownie egzaminu państwowego, aby odzyskać uprawnienia. Jeżeli jednak kara przekracza ten okres i kierowca chce ją skrócić, musi zdawać egzamin państwowy zarówno w części teoretycznej, jak i praktycznej, oraz zamontować blokadę alkoholową. Blokada alkoholowa to urządzenie techniczne uniemożliwiające uruchomienie silnika pojazdu silnikowego i pojazdu szynowego, w przypadku gdy zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu wynosi co najmniej 0,1 mg alkoholu w 1 dm³. Kierowca, wsiadając do pojazdu dmucha w specjalny ustnik. Jeśli pomiar nie wykaże przekroczenia dozwolonej obecności alkoholu, to samochód zostanie uruchomiony.
W przypadku utraty prawa jazdy na okres nie dłuższy niż rok, po upływie okresu, na który zatrzymano dokument za prowadzenie po alkoholu, należy złożyć wniosek do starosty o zwrot prawa jazdy.
